Ustawa OKI

W dniu 27 lipca 2026 przekazano Prezydentowi do podpisu ustawę o osobistych kontach inwestycyjnych (OKI), którą bez konsultacji społecznych przesłano do Sejmu w maju tego roku. Spróbowałem przyjrzeć się tej ustawie, tym bardziej że poza zwykła informacją niewiel o niej się pisze - a byłoby warto. 

Dziwię się, że w mediach praktycznie nie ma pogłębionych analiz skutków przyjęcia przez Sejm ustawy o Osobistych Kontach Inwestycyjnych (OKI). W przekazie publicznym pojawia się głównie informacja, że dla OKI zostaje zlikwidowany podatek Belki. Tymczasem w ustawie kluczowym elementem jest wprowadzenie nowego, powszechnego podatku dla osób fizycznych od wartości aktywów finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych i inwestycyjnych OKI na dzień 31 grudnia, począwszy od roku 2027.

Drugim istotnym elementem ustawy jest obowiązek przekazywania przez wszystkie instytucje finansowe (banki, domy maklerskie, TFI, ubezpieczycieli) wartości rocznej średniej aktywów każdego klienta na koniec roku do Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). KAS będzie te dane sumować według numeru PESEL, ustalać wysokość podatku (początkowo ok. 0,855%, z uwzględnieniem ulg 25 tys. zł dla aktywów oszczędnościowych i 100 tys. zł dla inwestycyjnych), a następnie przekazywać instytucjom informację o kwocie do pobrania z rachunków klienta. W praktyce oznacza to, że KAS będzie dysponować corocznym zestawieniem wartości aktywów finansowych każdego obywatela, nawet jeśli saldo na rachunku wynosi zero.

(Zastrzeżenie: To jest opis ogólny, oparty na sejmowym druku nr 2580 oraz analizach wykonanych z pomocą narzędzi AI. Zachęcam do niezależnej weryfikacji w źródłach oficjalnych.)

Jeżeli ustawa wejdzie w życie w obecnym kształcie, wykonanie pierwszego naliczenia podatku na koniec 2027 roku może mieć istotne skutki polityczne i społeczne. Warto zauważyć, że ustawa została przyjęta szeroką większością sejmową, również głosami opozycji — co może wynikać z faktu, że wpływy z tego podatku są znaczące i mogą się im przydać ( a winną będzie obecna koalicja).

Ale spróbujmy policzzyć czy konto OKI jest opłacalne (np.):

• Na obecnym koncie złotówkowym mamy 25000 zł z 2% odsetkami w skali 12miesięcy. Na koniec roku uzyskujemy 500 zł odsetek, z czego 95 zł jest podatkiem Belki.
• Podobnie dla 50000 zł uzyskujemy 1000 zł odsetek, z czego podatek wynosi 190 zł.
• Odpowiednio na koncie OKI uzyskujemy 500 zł odsetek bez podatku, ale te 500 zł dopisane na końcu roku oznacza średni stan konta 25001,37 zł i po odjęciu kwoty wolnej 25000 zł musimy zapłacić 0,85% podatku od 1,37 zł, po zaokrągleniach 1 zł.  Konto OKI jest rzeczywiście opłacalne.
• Ale już dla 50000 zł uzyskujemy 1000 zł odsetek, co powoduje konieczność zapłacenia podatku 0,85% od kwoty (50002,37 - 25000 = 25002,37) czyli 213 zł. Tu już w porównaniu do zwykłego konta, konto OKI przestaje się opłacać.

Opłacalność konta OKI pojawia się ze wzrostem oprocentowania, ale który bank dzisiaj daje większe oprocentowanie. Podobnie jest zapewne dla konta inwestycyjnego OKI, przy czy brak opłacalności zapewne ujawni się dopiero dla średniej kwoty na koncie powyżej 100000 zł przy niskim zwrocie z inwestycji, a szczególnie przy stratach z inwestycji.

Teraz możemy już zadać kilka pytań, tym razem sformułowanych bez udziału AI:

1. Dlaczego po prostu nie wprowadzono zasad OKI dla wszystkich obecnych rachunków, rezygnując z podatku Belki na rzecz opodatkowania średnich aktywów z kwotą wolną od podatku i może nieco (na początek) niższym oprocentowaniem?
2. Czy wobec powyższych wyliczeń opłacalności zakładanie kont OKI będzie powszechne, gdy takie przeniesienie aktywów wiąże się z wieloma zmianami: powiadomieniem płatników, US oraz stworzeniem nowej listy zleceń płatności, a to wymaga sporo czasu przy braku pełnego rozeznania co do opłacalności?
3. Dlaczego konta OKI nie mogą być wspólne dla małżonków, jak istnieje wspólne rozliczanie podatku PIT, brak takiego konta wymusi podział stanu wspólnych rachunków inwestycyjnych (np. jak podzielić 333 akcji?) i przysporzy trudności rozliczania wydatków rodzinnych?
4. Podobnie do kont OKI nie mogą podpięte rachunki niepełnoletnich dzieci - czyli wg poprzedniego i tego punktu trzeba będzie pozostawić obecne konta, a konta OKI tworzyć jako osobne?
5. Ani w projekcie ustawy OKI ani w jej uzasadnieniu nie dopatrzyłem się informacji z czego banki sfinansują otwieranie kont OKI oraz ich dość skomplikowaną obsługę: liczenia średniej wartości aktywów z przekazem jej na koniec roku do KAS, a potem poinformowanie podatników o wysokości koniecznego do zapłacenia podatku - inaczej pytając, ile banki sobie zażyczą od właścicieli kont OKI za ich obsługę?
6. Dlaczego w uzasadnieniu do projektu ustawy zapisano wysokość podatku jako 0.855% na podstawie wyliczenia "19 % wartości stopy referencyjnej NBP, która 31 października 2025 r. wynosiła 4,5 %", podczas gdy obecnie wartość tej stopy wynosi 3,75% czyli wysokość podatku powinna być 0,7115% - czyli czy stawka tego podatku nie powinna być wyliczana na podstawie wartości stopy procentowej NBP z IV kwartału danego roku podatkowego (3KW27)?
7. I ostatnie z wielu innych - kiedy Państwo postanowi, że likwiduje się dotychczasowe konta z podatkiem Belki, a wszystkie mają być OKI, bo to się budżetowi Państwa bardziej opłaca?